Skip to content

‘Ban on cutting dako’g matabang pagpreserbar kalubian sa Caraga’

Ni Angel Fuertes-Gaviola

 

Epektibo na sugod Enero 3 ang pagpatuman sa tulo ka bulan moratorium o pagban sa pagputol og lubi sa rehiyon Caraga gimando sa Philippine Coconut Authority (PCA) sa tingoha nga mapreserbar pa ang mga nagtunhay punoan sa lubi.

Segun ni Engr. Ramon Barbosa, regional manager sa PCA- Caraga, nag-aghat ang buhatan nga mopakanaog moratorium tungod namiligro na ang kahimtang sa mga kalubian dili lamang sa rehiyon kon dili sa tibuok nasod tungod sa walay puas nga pagpamutol niini.

“Gisugdan na Jan.3 effective good for (3) months pero kaning atong moratorium dili lang ni kung 3 months lang basin madugangan pa ni og pila ka bulan kay obserbaran pa ni siya ,” saysay ni Barbosa.

“So sa atong transition period atong pandayon nato ang atong mga pamaagi, strengthen nato ang mga polisiya unsa pay angay nga buhataon aron mapalig-on nato ang monitoring aron pagpreserbar sa atong kalubian dili lang dinhe sa Caraga kon dili sa entire Pilipina,” dugang ni Barbosa.

Admitado ang opisyal nga huyang ang ilang pagpatuman sa nagtunhay balaod sa RA 8048 kon Coconut Preservation Act of 1995 diin nagregulate sa pagputol sa mga punoan ug usa sab kini sa rason kung nganong gi-implementar ang nasangpit nga moraturiom pinaagi sa bag-ong PCA Administrator nga si Billy Andal.

“Ang ato gyud unang rason kay duna man tay RA 8048 nga coconut preservation act, ikaduha ato ning gi-ammend sa 2013 nga 10593 ato ning gihimo kay para mapreserbar gyud nato atong kalubihan kay a ong ipanday sulod sa 3 ka bulan ang transition period kung unsa ang pinakamaayo nga buhaton nga mapalig-on pa nato ang atong monitoring system,” sulti ni Barbosa.

“Ug kining implementasyon sa RA 8048 kay nagbag-o man atong administrator si Andal so dunay nakita niya siguro nga pagkulang mao nang atong pandayon lig-onon gyud nato atleast mapreserbar nato ang atong kalubihan sa Pilipinas. Usa sab siguro ni nga rason nga wala nato kaayo naimplementar.”

Sumala pa ni Barbosa, dako ang multa ug penalidad ni kinsa mang mapamatud-an makalapas sa maong katumanan, sanglit hangtod P500,000 pesos ang mahimong bayaran sa malapason ug lain 2-6 ka tuig nga pagkabilanggo.

Samtang kadtong indibidwal nga empelyado sa goberno nga makakomitar sa maong kalapasan dili lamang multa ug pagkabilanggo kondili pagkapapha sab sa iyang panerbisyo, pasabot sa opisyal.

Giklaro usab ni Barbosa , nga luyo sa maong kamanduan mahimo dunay 3 ka instances diin pwede gihapon makaputol og lubi sama sa kon kini apektado sa cocolisap infestation, umahan sa lubi nga na-convert pinaagi sa pagtugot sa Department of Agrarian Reform ug Department of Agriculture ug kon kini peligroso na ngadto sa katawhan ug propedad.

“Pero gawas niining moratorium duna pud tay gihatagan nga 3 lang ka pamaagi nga tagaan og permit to cut: ang una kadtong naapektuhan sa cocolisap sa Basilan ug Isabela, ikaduha kadtong mga area nga na-convert na nga naaprobahan sa DAR kadtong land conversion ug sa DA pwede to mahatagan og permit to cut, ang ikatulo kanang mga lubi nga makahatag og kadaot sa life ug property,” sulti sa opisyal.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *